News

Schuldenaar steeds goedkoper uit door lage rente

Wie zijn geld bij een van de drie grootbanken parkeert, krijgt hier een schamele 0,03% voor terug. Niet veel, maar altijd nog hoger dan de -0,4% die banken krijgen als ze geld stallen bij de Europese Centrale Bank in Frankfurt. Die durven banken niet door te geven aan consumenten. In plaats daarvan proberen ze door kostenbesparingen en duurdere betaalpakketten en betaalpassen de rente nog net boven de 0% te houden.

De rekening wordt dus deels bij spaarders gelegd. Economen spreken over financiële repressie, autoriteiten die de rente laag houden om zo de hoog opgelopen overheidsschulden betaalbaar te houden. „Ik wil niet zeggen dat het moreel is, maar het is wel logisch”, zegt Anton Brender, hoofdeconoom van Candriam. „We zitten in een wereld waarin mensen geld oppotten. Dus wordt sparen onaantrekkelijk gemaakt, om zo de economie aan te jagen. Al is dat wel pijnlijk.”

Pensioenfondsen

Pensioenfondsen staat door de jarenlang dalende rentes, zeker in combinatie met de vergrijzing, het water aan de lippen. Dekkingsgraden sukkelen achteruit, en premies nemen toe. Tijdens de financiële crisis kreeg de sector enorme klappen. De hoop was dat de sector, als de markten eenmaal gekalmeerd waren, wel weer bij zou trekken. Niet voor niets kregen de fondsen een aantal jaar de tijd om aan hun herstelplannen te werken.

Maar met het vooruitzicht dat de rente ook de komende jaren laag blijft, lijken pijnlijke maatregelen onvermijdelijk. „Het wordt korten of storten”, zegt hoogleraar Roelof Salomons. „Al is dat geen prettige boodschap, zeker niet voor gepensioneerden wiens pensioen al jaren niet meer is geïndexeerd.”

Nederlandse Staat

Wie wel blij kan zijn met de extreem lage rente, is de minister van Financiën. De Nederlandse staat kan namelijk spotgoedkoop lenen, en krijgt van beleggers soms zelfs geld toe. „De Duitse maar ook de Nederlandse overheid worden gezien als solide schuldenaren. Dus willen beleggers wel betalen om hen geld uit te lenen, omdat er vertrouwen is dat je het in de toekomst weer terugkrijgt”, zegt Brender.

In 2017 schreef De Nederlandsche Bank dat het lagerentebeleid de staat sinds 2008 jaarlijks ruim €10 miljard bespaarde aan rentelasten. Al is het lastig een precies prijskaartje hieraan te hangen. We weten namelijk niet hoe hoog de rente was geweest zonder het ruime ECB-beleid.

Huizenbezitters

Wie de afgelopen jaren een huis kocht, betaalde veel minder aan hypotheekrente. Wie in 2003 de rente tien jaar vast zette, betaalde gemiddeld 5,62%. In het derde kwartaal van vorig jaar was dat gedaald naar 1,48%. En ook hier profiteert de overheid weer, want die was minder kwijt aan hypotheekrenteaftrek, terwijl de totale hypotheekschuld in Nederland toenam.